Het is alweer 11 jaar geleden dat onze eigen ‘Sixtijnse Kapel’ opende aan de Binnenrotte: de Markthal. Zoals elke onderscheidende Rotterdamse verschijning omstreden voor oplevering, maar wel populair zodra de deuren open gaan. Bezoekersrecords van miljoenen bezoekers per jaar werden behaald en zelfs optimisten zagen hun verwachtingen daarin overtroffen. Rotterdam werd populair en de Markthal was een van de gezichten van die opmars. Tot zover de positieve kanten van het verhaal. Van een overdekte versmarkt voor de Rotterdammer was vlak na de opening al snel geen sprake meer. Dat beeld wordt nog wel hoog gehouden, maar daar kunnen we beter mee stoppen.

Versmarkt versus Funmarkt

De wens bij het ontwerp van de Markthal was een overdekte markt voor versproducten naar Spaans voorbeeld. De kramen van de buitenmarkt zouden vanwege strengere regelgeving niet meer in de buitenlucht hun waren mogen verkopen en dus wilde Rotterdam een gesloten omgeving voor deze mart. En als we dan toch bezig zijn, dacht men, dan mag dat ook wel een onderscheidende publiekstrekker worden. Precies in die laatste wens zit het succes en de tragiek van de Markthal. 

Voor een pure versmarkt heb je namelijk niet veel meer nodig dan een dak op palen met daaronder een groot en vooral betaalbaar vloeroppervlak voor kraamhouders. Wie daar een grote boog met woningen en een schittermagisch Pixar plafond bij ontwerpt zal ergens de rekening terug moeten verdienen. Met het plafond als publiekstrekker en niet de prachtige (streek)producten in de kramen begon de eerste barst in dit huwelijk zich te tonen. Ronkende bezoekersaantallen lieten Klepierre de huuropbrengsten omhoog schroeven. Maar welke Rotterdammer gaat nou voor zijn lol tussen de selfiesticks zijn visje halen voor een bedrag dat hoger is dan bij andere visboeren in de stad? 

De Markthal is een attractie geworden die wel om voedsel draait, maar niet om je dagelijkse boodschappen. Toeristen willen een kroket of een stroopwafel voor directe consumptie en zijn zelfs bereid daar flink voor te betalen. Een romantische date op het daklandschap van de kramen onder de sprookjesachtige boog doet het ook goed. Verwondering, show en vermaak, dat is wat het publiek van de Markthal zoekt. Geen krop sla of een ons rundergehakt. Geen vers maar fun, is het devies. Geen wonder dat kraamhouders met versproducten vertrokken. Dagelijkse boodschappen proberen te slijten in de Markthal is als kraanwater verkopen op een bruiloft. Verkeerde product op de verkeerde locatie. 

Dagelijkse boodschappen proberen te slijten in de Markthal is als kraanwater verkopen op een bruiloft.

Wat te doen met de Markthal?

De Markthal is in alles een uithangbord voor de stad. Rotterdammers nemen er vrienden of familie mee naartoe. Toeristen willen het op zijn minst gezien hebben. In alles is de Markthal een bestemming die men hoopt te beleven als een attractie. En dan specifiek een attractie gericht op voeding, bereidingswijzen en achtergrond. Hoe ziet dat er dan uit?

Vermaak en verwondering

In onze optiek is de typische Markthal-bezoeker er eentje die vermaakt wil worden. Dat is een trendbreuk met de originele insteek. Er komen amper mensen die iets zoeken om thuis te gaan braden of koken. In de basis wil een bezoeker niet precies weten wat je te wachten staat, maar verwonderd worden door wat de Markthal je voorschotelt. Wel gerelateerd aan voedsel, maar dan met name bijzondere ingrediënten, vernieuwende gerechten leren kennen, onbekende internationale keukens tegenkomen en bereidingswijzen ontdekken die de typische aardappel-vlees-groente-keuken ontstijgen.

Bewondering

Wat we eten en hoe we eten verdient aandacht. Dit is namelijk vakmanschap. Laten zien en uitleggen aan bezoekers hoe je eten wordt gekweekt en wat dit doet met de voedingsstoffen en smaak zal mensen weer bewondering voor eten bijbrengen. De crisis die we nu hebben met boeren en het gebrek aan kennis over waar ons voedsel vandaan komt onderschrijft waarom dat nodig is. Sterker, 70% van het voedsel in de supermarkt behoort tot Ultra Processed Superfoods oftewel sterk bewerkt voedsel uit een fabriek. En da’s niet gezond. Meer bewondering voor goed eten begint bij snappen welke verschillen er zijn en hoe die ontstaan. In een live omgeving is dat een stuk leuker dan vanuit een boek.

Bewustwording

We moeten met elkaar onze manier van eten opnieuw uitvinden. Sterker nog, het is een cruciaal onderdeel om klimaatverandering binnen de perken te houden. Zoals we nu ons voedsel produceren gaan we gigantisch over de grenzen van wat onze planeet jaarlijks op kan brengen heen. Er dienen een aantal ingrediënten van ons reguliere prakkie te verschuiven voor een fatsoenlijke toekomst van onze kinderen. In New York bestaat al een restaurant dat gerechten serveert op basis van wat de aarde bij eerlijke verdeling kan bieden. Volgens de EAT-Lancet Commissie betekent dat minder vlees, zuivel en vis en meer groente, noten en granen. Dit zit nog niet echt in ons systeem en wat de Rotterdammer niet kent dat vreet ‘ie niet. Tijd dus om het podium dat de Markthal biedt in te zetten om de stadsbewoners het koudwatervrees voor deze gerechten weg te nemen.

Binnen Nederland hebben we gelukkig een hoop positieve plattelandsdromers. Deze groep streeft naar regeneratieve landbouw en biologische productie. Voedselbossen zijn in opkomst. Voor de stadsbewoner is dat alleen een wereld die ver weg is. Dat betekent ook dat we vegetarisch of vegan leven uit de hippie verdomhoek halen en de mainstream juist laten kennismaken met goede recepten zonder vlees. Niet om vlees te bashen maar om te laten zien dat je gewoon erg lekker vegetarisch kan eten. Wellicht willen de meest vooruitstrevende koks ter wereld wel een demo geven van hun creaties. Met lokaal gekweekte producten van Rechtstreex of Dakakker bijvoorbeeld. Dan is de Markthal niet alleen een mooi jasje maar bevat het ook bijpassende – pionierende – inhoud.

Romantiek

Liefde gaat door de maag. Dat geldt voor stelletjes maar ook voor andere groepen mensen. Je moet dus ook kunnen eten in de Markthal. Het liefst vergroten wij het aantal dakterrassen op de kramen en verbinden ze met luchtbruggetjes. Zo kan de bewonderaar van het bijzondere dak op veel meer plekken in de hal eten en genieten van de Rotterdamse creaties.

Liefde gaat door de maag. Dat geldt voor stelletjes maar ook voor andere groepen mensen.

In een tijd waarin we volcontinu worden gewezen op de onderlinge verschillen die we hebben, kan de Markthal het omgekeerde bieden. Wie een leuke buurtbarbecue heeft gehad vindt doorgaans zijn of haar buren leuker. Het echte vakantiegevoel is voor velen een lange tafel met lekker eten en leuk (onbekend) gezelschap. Eten is wat ons bindt. Met 170 nationaliteiten in de stad zijn er genoeg gerechten te proeven en te delen uit culturen die niet je eigen zijn. Waarom niet elke maand een nationaliteit uit Rotterdam ‘laten koken’ in de Markthal. Verbinden door voedsel te verdelen. Dat biedt nieuwkomers ook een kans om iets positiefs uit hun thuisland te delen met Rotterdammers waar ze trots op zijn.

Aansluiting met versmarkt buiten

Idealiter sluit de versmarkt aan op de nieuwe rol van de Markthal: wie daar geïnspireerd raakt om te koken, moet de ingrediënten vlakbij kunnen kopen. Een “recept van de week” met seizoensproducten uit de versmarkt maakt de cirkel rond. Een evolutie van deze markt met een daadwerkelijke overdekte versmarkt kan wat ons betreft in de te realiseren Superpergola. Daar komen we later nog eens op terug.

Tot slot

Transformeer de Markthal naar een belevingsattractie. Laat het gebouw zijn aantrekkingskracht gebruiken om bezoekers mee te nemen in de wereld van voedsel. Stop met de illusie van versmarkt in een hal. Laat de 170 keukens die Rotterdam kent de stad verrijken en mensen positief met elkaar delen. Gebruik de aantrekkingskracht die de Markthal heeft om de toekomstige keuken te laten smaken, via liveshows en workshops. Laat deze bourgondische kapel óók voor Rotterdammers een absolute meerwaarde worden. Qua icoon, maar vooral ook qua beleving waar Rotterdam voor staat.